پرش به محتوا

آیا تخفیف های «جمعه سیاه» واقعی است؟

آیا تخفیف های «جمعه سیاه» واقعی است؟

جمعه سیاه یا همان Black Friday چند سالی است وارد حیطه کسب و کارهای ایرانی خصوصاً کسب و کارهای اینترنتی شده و این روزها بازار شکایات مردمی درباره انواع روش های کلک زدن به مشتری توسط برخی از این کسب و کارها هم داغ است. جمعه سیاه، اوّلین جمعه بعد از روز شکرگزاری از روزهای ملی تقویم آمریکاست. فارغ از این که تاریخچه این روز چه بوده و چرا در دو دهه اخیر نام جمعه سیاه بر آن گذاشته شده، اساساً برگزاری این روز، یک ترفند فروش است. مشابه چنین روزهایی در کشورهایی غیر از آمریکا هم زیاد شده است که تقریباً در بیشتر کشورها این روز همزمان با آمریکا برگزار می شود. در ایران، برخی زیرساخت های فروش بدون کوچکترین نوآوری، نام و تاریخ این روز را کپی کرده اند، اما فرق اساسی آنچه در ایران اتفاق می افتد و آنچه در دیگر کشورها، انواع کلک هایی است که برخی کارآفرین ها برای فروش به مردم می زنند. (برگزاری این روز و روزهای مشابه مثل دوشنبه سایبری و روز مجردها در سراسر جهان و خود آمریکا، منتقدان زیادی دارد.)

جمعه سیاه چیست؟

همانطور که اشاره شد جمعه سیاه، ترفندی برای فروش است. در این روز فروشگاه های زنجیره ای بزرگ که در اصطلاح بازار به خرده فروشی ها معروفند، برخی اقلام خود را با درصد بالای تخفیف عرضه می کنند. روند سال های اخیر در کشور آمریکا به این صورت بوده که صف های طولانی از شب قبل از این روز پشت درب فروشگاه ها بسته می شود و به محض بازشدن درب، مردم هجوم می آورند و چون اقلام محدودند، بسیار اتفاق می افتد که سر صاحب کالاهای تخفیف خورده، خشونت، فحاشی و کتک کاری رخ دهد. بیشترین تخفیف ها معمولاً به لوازمی تعلق می گیرد که اغلب مردم آن را در خانه دارند، ولی تخفیف آنقدر وسوسه کننده است که خیلی ها بدون نیاز، کالاهای اضافی را خریداری و حتی برایش نبرد می کنند. این نبرد، شوخی نیست. صحنه های زننده زیادی را می توان با جستجو در اینترنت مشاهده کرد که مردم برای خرید جنس ارزان چه ها که نمی کنند! (برای آشنایی با فضای زد و خوردها هشتگ #blackfridayfightings را چک کنید.)

تخفیف های تقلبی

آنچه در ایران اتفاق می افتد، با نسخه اصلی تفاوت های زیادی دارد. در ایران، کسب و کارهای نوپا و زیرساخت های فروش اینترنتی در این روز چنین خدماتی را به مشتریان ارائه می دهند، اما در نسخه اصلی، مهمترین عرضه در این روز توسط فروشگاه های بزرگ زنجیره ای با به اصطلاح فروشگاه های فیزیکی خرده فروشی انجام می شود. البته انواع فروش های اینترنتی در این روز مهیا می شود، اما تخفیف های اصلی و وسوسه کننده در فروشگاه های فیزیکی اتفاق می افتد. سابقه تقلب در فروش محصولات تخفیف دار در برخی زیرساخت های فروش اینترنتی ایرانی به روز اوّل برگزاری این روز بر می گردد. حقه ساده است؛ قیمت های بسیاری از کالاها در شروع آن روز از 150 تا 400 درصد بالا برده می شود، بعد ضربدر قرمزی روی این قیمت افزایش یافته کشیده شده و مثلاً با 67 درصد تخفیف، قیمت جدید رونمایی می شود. تاریخچه قیمت ها دستکاری شده و عملاً کالایی که تا پیش از این روز، مثلاً 70 هزار تومان بوده، با تخفیف 67 درصدی، حالا با قیمت 99 هزار تومان برای این جشنواره در صفحه اوّل سایت و اپ گذاشته می شود. آنها کار خود را خوب بلدند و مخلوطی از تخفیف های واقعی را با این نوع تقلب ها، قاطی می کنند تا بتوانند جوابی برای اعتراض ها داشته باشند.

در مقام مقایسه، تخفیف های فروشگاه های فیزیکی در دیگر کشورها واقعی است. جدال و کتک کاری هم ناشی از همین واقعی بودن قیمت هاست. در فروش اینترنتی، سابقه دستکاری قیمت در زیرساخت هایی مثل آمازون وجود داشته، اما این دستکاری ها در جهت ارزان شدن قیمت های این زیرساخت فروش است تا رقبای مستقل را از بازار حذف کنند. ذکر این نکته هم ضروری است که برخلاف زیرساخت های ایرانی، فروش در زیرساخت هایی مثل آمازون و eBay، انحصاری نیست، بلکه کاربران می توانند با ثبت نام و ایجاد حساب کاربری اقدام به فروش کنند.

واقعیت های قیمت کالا و تخفیف در ایران

اوّلین واقعیت در بازار ایران این است که نوسان نرخ ارز خصوصاً در مورد کالاهای وارداتی بسیار مؤثر بوده و مشکلات زیادی را برای واردکنندگان ایجاد می کند. همراه با این نوسان، قیمت ها در بازار ما تغییر می کند و این تغییر لزوماً به این معنا نیست که اگر نرخ ارز کاهش یافت، قیمت ها کالا و خدمات کمتر می شود. بهترین نمونه آن بازار تلفن همراه و رایانه است، خصوصاً در مورد مدل های قدیمی و محصولاتی که تولید آن متوقف شده است.

واقعیت اساسی دیگر در مورد کالاهایی که به طور مشخص به صورت انحصاری وارد یا حتی تولید می شوند این است که انحصار باعث می شود تولیدکننده و واردکننده، قیمت های بسیار بالایی را برای کالای خود به مردم تحمیل کنند. بهترین نمونه آن صنعت خودروی داخلی و وارداتی است.

واقعیت سوم این است که بسیاری از کالاهای وارداتی بازار ما، نسخه های تقلبی کالای اصلی هستند. بهترین نمونه آن بازار لوازم یدکی در تمام حوزه هاست.

واقعیت دیگر این است که به دلیل فقدان بازیگران اصلی عرضه کالای اصل وارداتی و حتی علاقه زیاد سیستم بازار ما به ازدیاد واسطه و دلال، یک کالا آنقدر دست به دست می شود که جایی برای قیمت عادلانه باقی نمی ماند. با توجه به این واقعیت های تلخ، قیمت گذاری انجام شده روی کالاهای وارداتی و حتی برخی تولیدات داخلی انحصاری به دلایل مختلف ناعادلانه است. بنابراین در مورد کالای اصل، هرچقدر تخفیف بگیریم یا نگیریم، مطمئن هستیم مبلغی که برای آن کالا پرداخت می شود زیادتر از قیمت اصلی آن کالاست. همین مسأله در مورد کالاهای تقلبی پرتعداد در بازار وجود دارد، با این تفاوت که کالاهای تقلبی سودآوری بیشتری برای عرضه کنندگانش دارد. تحریم بیگانگان، تحریم های خودمان برای خودمان مانند رجیستری گوشی، انواع شرایط تقریباً منحصر به فرد و بسیاری از نقصان ها و تیرگی های بازار ما باعث شده شرکت های بزرگ در کشور ما حضور نداشته باشند، کالاها قاچاق وارد شود، نمایندگی های برندها امروز باشند و فردا نباشند، قطعات یدکی اصل نداشته باشیم و انواع آسیب های دیگر. در بسیاری از حوزه ها هم تولید نداریم و صرفاً واردکننده ایم.

هرچند شرایط خوبی نیست و این را هر کسی متوجه می شود، اما این مشکل ها همیشه بهترین بهانه برای عرضه کنندگان بوده تا گران فروشی و کم فروشی خود را توجیه کنند. بنابراین انتظار کالای تخفیف خورده خارجی اصل تقریباً بیهوده است، مگراینکه قیمت آنقدر بالاتر باشد که با چند درصد تخفیف، فروشندگان همچنان بتوانند تمام نوسانات نرخ ارز و طلا را با آن جبران کنند.

واقعیت های تخفیف در دیگر کشورها

برخلاف روند معمول در کشور ما، شرکت های بزرگ یا نمایندگی های آنان رسماً در رسانه ها، کالاها و میزان تخفیف های مختلف را در روزهای مورداشاره اعلام می کنند. در چند سال اخیر تخفیف های واقعی برندهای بزرگ باعث شده اتفاقات عجیبی رخ دهد. مثلاً قیمت نهایی رونمایی شده از یکی از کالاهای یک برند آلمانی (Behringer) در حوزه محصولات تخصصی پردازش صوتی، 699 دلار بود. این شرکت در اوّلین جمعه سیاه سال تولید این کالا، 50 درصد تخفیف برای کالای موردنظر اعلام کرد و سودآوری ناشی از فروش با تعداد بالا به قدری برای این شرکت جذاب بود که قیمت این کالا واقعاً به نصف قیمت اوّلیه کاهش پیداکرد و تا امروز همین قیمت مانده است و شرکت اعلام کرد ما به ازای خریدهای قبلی کاربران را می پردازد یا کاربران می توانند آن را به عنوان اعتبار برای خریدهای بعدی استفاده کنند.

داستان این شرکت آلمانی به همین جا ختم نشد. این شرکت که سابقه ای بیش از 30 سال دارد، تنها چهار سال است در حوزه ای خاص واردشده که شاید کمتر از ده شرکت در جهان آن را در اختیار دارند و از این ده شرکت، سه شرکت ژاپنی با اختلاف زیاد بیشترین سهم بازار را دارند. در این چهار سال، شرکت آلمانی موردنظر با کنارزدن یکی از دو شرکت جزو این ده شرکت شده و در حال بزرگترشدن است. مسلماً کیفیت اینجا باید معنا داشته باشد، کیفیت در کنار قیمت گذاری درست.

چه کنیم که کلاه سرمان نرود؟

مدل فروش تخفیفی مبتنی بر برون سپاری بیش از یک دهه است در کشور ما هم انجام می شود. شرایط بازار ما خاص است و چند سال است با شرایط تحریمی مواجه هستیم، اما طبق روال معمول، تمام مشکلات در قیمت نهایی سرشکن شده تا مردم با گران خریدن کالاها، در آخرین حلقه زنجیره عرضه، واردات و دلالی را برای اهالی اش سودآور کنند.

در این شرایط بهترین راهکار برای جلوگیری از کلاه بر سر رفتن، تحقیق کامل در مورد کالای موردنظر و احتمال وجود نسخه های جعلی و قیمت های آنهاست؛ ضمن اینکه در حوزه هایی مثل لوازم یدکی تقریباً تنها گزینه های موجود کالاهای تقلبی است و اینکه در میان همین کالاهای تقلبی کدامشان ممکن است بهتر باشد. بهترین پیشنهاد ممکن می تواند این باشد تا زمانی که نیاز واقعی برای خرید وجود ندارد، اقدام به خرید نکنیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزایش سریع فروش با های یو پیامک
This is default text for notification bar